Mae AS Gorllewin Clwyd, Darren Millar, wedi beirniadu cynlluniau Cyngor Bwrdeistref Sirol Conwy i gyflwyno cynnydd o 6.5% yn y dreth gyngor.
Yn ystod y blynyddoedd diwethaf, mae'r sir wedi cael ei tharo gan rai o'r codiadau uchaf yng Nghymru, ac mae Darren yn credu na ddylai'r cyngor fod yn rhoi straen ariannol pellach ar drigolion gyda chynnydd arall.
Bydd trafodaethau cyllideb y cyngor yn mynd rhagddynt ddydd Llun (23 Chwefror) mewn pwyllgor cyllid cyn i'r cyngor llawn drafod y mater ar 5 Mawrth, gan osod lefelau'r dreth gyngor ar gyfer y flwyddyn.
Mae'r cynnydd gyfystyr â chynnydd o tua £122.75 y flwyddyn neu tua £2.36 yr wythnos ar gyfer eiddo Band D, gyda'r cyngor yn cymryd £115 a Gwasanaeth Tân ac Achub Gogledd Cymru yn cymryd tua £7.74.
Meddai Darren:
"Mae’n annerbyniol bod pobl leol yn wynebu cynnydd arall o fwy na chwyddiant yn y dreth gyngor tra bod gwasanaethau’n cael eu torri.
“Rydyn ni wedi gweld cynnydd ar ôl cynnydd yn ystod y blynyddoedd diwethaf ac, yn hollol onest, mae trigolion wedi diflasu ar gael eu gorfodi i dalu mwy, ac yn cael llai yn ôl am eu harian.
"Dyw hi ddim yn iawn fod pobl yng Nghymru bellach yn talu mwy fel canran o'u hincwm mewn treth gyngor na phobl dros y ffin yn Lloegr, er gwaethaf y ffaith bod ganddyn nhw incwm is yma yng Nghymru nag yn Lloegr.
"Un o'r rhesymau pam mae cynnydd yn y dreth gyngor wedi bod yn is yn Lloegr yw oherwydd bod gan bobl leol fwy o lais yn y dreth gyngor, oherwydd pan fydd cynnydd gormodol yn cael ei gynnig mae'n rhaid i gynghorau fynd at y cyhoedd, i'w roi i bleidlais mewn refferendwm lleol.
"Rydyn ni wedi bod yn galw am hyn yng Nghymru, ond mae Llywodraeth Cymru wedi gwrthod ein galwadau.
"Byddai refferendwm lleol ar unrhyw gynnydd arfaethedig o fwy na 5% yn y dreth gyngor yn rhoi cyfle i bobl Conwy ddweud eu dweud ar y cynnydd hwn, sy’n fwy na chwyddiant.
"Rydyn ni hefyd angen cyllid teg gan Lywodraeth Cymru. Mae ei fformiwla gyllido llywodraeth leol yn hen ffasiwn ac nid yw'n adlewyrchu'n ddigonol ddemograffeg newidiol na'r costau ychwanegol o ddarparu gwasanaethau dros ardal wledig fawr.
"Mae pobl yn cael trafferth bob dydd ac mae eu cosbi gyda chynnydd arall o fwy na chwyddiant yn y dreth gyngor yn gwbl gywilyddus."
